بازی درمانی و تاثیر آن در درمان کودکان بیش فعال

بیش فعالی چیست؟

بیش فعالی به حالتی گفته می شود که در آن کودک تحرک زیادی داشته و بیش از اندازه جنب وجوش دارد.

چرا تشخیص بیش فعالی کودک مهم است؟

تحرک بالا و مصرف انرژی زیاد کودک باعث دردسرهایی برای خود و اطرافیانش در خانه و مدرسه می شود . این سطح از فعالیت ممکن است سبب ساز عواقب بدی برای کودک شود چرا که کودک با این عارضه تمام انرژی خود را برای جنب و جوش های خود تخلیه می کند و دیگر توانی برای کارهای دیگر همچون یادگیری ، آموزش مهارت ها و انجام تکالیف مدرسه نخواهد شد.

خصوصیات کودک بیش فعال چیست؟

۱.دائما به این طرف و آن طرف می دود و از اشیا بالا می رود.

  1. نمی تواند آرام در یک جا بنشیند و مدام می جنبد.
  2. نمی تواند بر تکالیف مدرسه و یا سایر کارها برای مدت طولانی تمرکز کند.
  3. غالبا دست به کارهای خطرناک می زند بدون اینکه عواقب آن را در نظر بگیرد ،مثل دست زدن به بخاری وسوختن، پریدن به وسط خیابان و یا بالا رفتن از نرده ها.
  4. اغلب پیش از اتمام سوال، جواب از دهانش بیرون می پرد.
  5. اغلب به سختی تحمل انتظار را دارد.
  6. وسط حرف دیگران می پرد.
  7. حرف شنوی کمی دارند. به اصطلاح نافرمان هستند.
  8. مرتب از جای خود بلند می شود و در کلاس راه می رود یا بدون اجازه صحبت می کند.
  9. حین درس به سخنان معلم گوش نکرده به کار دیگری می پردازد.
  10. علائم عدم دقت و تمرکز حواس را نشان می دهد.
  11. اغلب قادر نیست کاری را که شروع کرده تمام کند.
  12. غالبا به نظر می آید به مطالب درسی گوش نمی کند.
  13. اختلال حافظه و تفکر در یادگیری از خود نشان می دهد.
  14. غالبا قبل از تفکر اقدام به عمل می کند.
  15. دائما از فعالیتی به فعالیت دیگری می پردازد.
  16. غالبا در کلاس، دیگران را باصدای بلند صدا می زند و با آن ها حرف می زند.
  17. در سازمان دادن به کارها با مشکل رو به رو است.
  18. در بازی ها و فعالیت های گروهی نمی تواند منتظر نوبت باشد.
  19. به نظارت فراوان در کارها نیاز دارد .
  20. در خلال خواب دائم در تقلا و تکان خوردن است.
  21. اغلب وسایل لازم برای انجام تکالیف مدرسه و یا فعالیت های داخل خانه را گم می کند مثل مداد، کتاب.
  22. دچار عقب ماندگی ذهنی یا مشکلات عاطفی نیست.
  23. معمولا از نظر ظاهر و لباس کثیف و ژولیده بوده ولباس های خود را پاره می کند.
  24. اعتماد به نفس آنها پایین است چون دائما از طرف اطرافیان طرد می شوند.
  25. اضطراب به دلیل حواس پرتی در بیش فعال ها زیاد است.
  26. سازگاری آنها خوب است چون احساس خطر می کنند.

در چه سنی می توان بیش فعالی را تشخیص داد؟

بیش فعالی در کودکان در سنین مختلفی اتفاق می افتد . بیش فعالی در نوزادان هم ممکن است اتفاق بیفتد ولی معمول آن قبل هفت سالگی است . از آن جایی که این اختلال با عدم تمرکز و بی توجهی همراه است در دوران مدرسه و در پروسه ی یادگیری بیشترین نمود خود را نشان می دهد و متاسفانه والدین و آموزگاران در این سن متوجه وجود این اختلال در کودک می شوند و برای درمان آن اقدام می کنند در حالی اگر از همان ابتدای وقوع این اختلال آن را شناسایی کرده و مورد درمان قرار دهند هم زودتر برطرف می شود و هم در فرایند یادگیری خللی ایجاد نمی کند . در می یابیم که نقش والدین در رشد و شخصیت کودک و شناسایی هر چه سریعتر انواع اختلالات شخصیتی از اهمیت بسزایی برخوردار است.

تفاوت اوتیسم و بیش فعالی چیست؟

با توجه به مطالعات انجام شده در مورد اختلال اوتیسم و بیش فعالی می توان گفت که کودکان مبتلا به اوتیسم و یا اصطلاحا بچه های اوتیسیک درکی از هیجانات ندارند . به عبارتی در شناحت هیجان و نشانه های آن مشکل دارند . مثلا یک کودک اوتیسیک وقتی والدین او در مورد رفتارش عصبانی می شوند او این عصبانیت و حتی حالت چهره را تشخیص نمی دهد و به رفتار خود ادامه می دهد . در حالی در مورد کودکان مبتلا به بیش فعالی فرق می کند ، در مورد آن ها میتوان اینگونه گفت که گویی هنوز به بلوغ درک نشانه های هیجانات نرسیده اند . به خاطر همان عدم تمرکز و بی توجهی که  گفتیم از علائم بیش فعالی است ، هیجانات را درک می کنند اما نمی توانند رفتار خود را منطبق با موقعیت تنظیم کنند. .

چه بازی هایی برای درمان بیش فعالی کودک مفید هستند؟

کودک پیش فعال، معمولا یک بازی یا یک فعالیت را تا آخر به سرانجام نمی رساند و در نیمه راه رها می کند اما به هر حال کودکان در سن مدرسه، برای یادگیری درس های خود و انجام تکالیف شان، نیازمند حدی از توجه و تمرکز هستند و اگر کودک نتواند توجه و تمرکز خود را کنترل کند، در یادگیری و انجام تکالیف خواندن، نوشتن و ریاضی دچار مشکل می شود.

بدترین تنبیه برای کودک بیش فعال، این است که از او بخواهید کاری انجام دهد که نیاز به توجه و تمرکز داشته باشد؛ مثلا به او بگویید بیا با هم این مسئله ریاضی را حل کنیم. در این حالت معمولا کودک حاضر است هر کار دیگری بکند، به غیر از تمرکز روی آن مسئله ریاضی. در موارد بسیار شدید باید ضمن بازی درمانی از دارو درمانی نیز استفاده کرد.

بازی نقطه‌چین (نقاشی‌های نقطه چین با اعداد): به کودک بگویید کف دست غیر غالبش را روی کاغذ بگذارد، انگشتانش را باز کند و دور انگشتان و کف دست را با مداد خط بکشد (با دست غالب)، سپس اعداد ۱ تا ۱۵ را به صورت پراکنده و نامرتب در شکل ایجاد شده بنویسید. از کودک بخواهد اعداد را به ترتیب از ۱ تا ۱۵ پیدا کرده و دور آن خط بکشد. این بازی به منظور بهبود توجه انتخابی کودک کمک‌کننده است.

بازی ماز: در بازی ماز، کودک باید تصاویری را که به صورت راه‌های پرپیچ و خم کشیده شده‌اند، از یک نقطه شروع و به نقطه پایان برساند. از تصاویر جذاب و معنادار استفاده کنید. (مثلا جوجه را به لانه‌اش برساند) کودک برای راحت‌تر شدن کارش، ابتدا به کمک چشم تصاویر را نگاه کرده و مسیر را دنبال می‌کند. در این بازی، علاوه بر افزایش توجه و تمرکز، کودک یاد می‌گیرد اگر کاری را شروع کرد باید تلاش کند تا آن را به پایان برساند. در این بازی سیناپس‌ها و راه‌های مغزی کودک تقویت شده و قدرت تفکر و تحمل کودک برای رسیدن به نتیجه و راه‌حل بالا می‌رود.

پیدا کردن تفاوت‌های دو شکل به ظاهر مشابه: در این بازی دو نقاشی که به ظاهر کاملا شبیه هم هستند ولی عمدا چند اختلاف باهم دارند، در کنار هم قرار داده می‌شوند. از کودک بخواهید اختلافات را در تصاویر علامت بزند. با پیدا کردن هر اختلاف او را به ادامه کار تشویق کنید.

درمان بیش فعالی کودک با بازی:

برای درمان بیش فعالی کودک با بازی می توان از روش های زیر استفاده کرد:

  1. بازی ها و فعالیت هایی که با هدف یکپارچه سازی حسی و همچنین تعدیل پر حرکتی صورت می پذیرد که شامل ۱۰ فعالیت جداگانه است.
  2. بازی ها و فعالیت هایی جهت افزایش تحمل شامل ۳ فعالیت می باشد.
  3. بازی ها و فعالیت هایی جهت افزایش خود کنترلی شامل ۴ فعالیت.
  4. بازی و فعالیت جهت افزایش توجه و تمرکز شامل۳ فعالیت.

بازی هایی مانند پازل، راه رفتن بر روی تخته‌های تعادلی، مسدود کردن نخود و لوبیا و تشکیل‌ خانه، نقاشی و فعالیت‌های بدنی را در درمان اختلال بیش فعالی و فقدان توجه می توانند موثر باشند.

بازی‌هایی مانند پازل موجب تمرکز مبتلایان به این اختلال می‌شود، بنابراین استفاده از پازل‌ها می‌تواند مشکل عدم یادگیری در این کودکان را که بخشی از آن به عدم تمرکز مربوط شود برطرف کند.

استفاده از مداد رنگی و نقاشی، راه‌ دیگری برای درمان اختلال بیش فعالی و فقدان توجه است. باید از بازی‌ها و شیوه‌های کم خطر در درمان کودکان بیش فعال استفاده کرد چرا که آنها دچار نقص توجه هستند و بازی‌هایی که نیاز به توجه دارند را نمی‌توانند انجام دهند.

همچنین می‌توان برای بالا بردن تمرکز و دقت این کودکان یک صفحه حاوی مطلبی ورزشی به کودک بدهیم و از او بخواهیم تا دور تمام کلمات «توپ» خط بکشد.

ضرورت ورزش برای کودک بیش فعال :

همانطور که می دانید یکی از نشانه های ADHD در کودکان بی قراری است. اگر تا به حال با یک کودک بیش فعال مواجه شده باشید، حتما متوجه شده اید که نمی توانند چند دقیقه سرجایشان بنشینند و دائما توی صندلی شان وول می خورند. طبیعی است که ورزش کردن راهی برای آزاد کردن این انرژی های نهفته در کودک است و در کنار دارو و رفتار درمانی می تواند به بهبود وضعیت فرزندتان کمک کند. علاوه بر این ورزش کردن کودکان بیش فعال باعث بهبود عدم توجه، تکانش گری و مهارت های اجتماعی این بچه ها می شود

تاثیر ورزش بر مغز کودکان بیش فعال چیست؟

ورزش و فعالیت بدنی فقط به تقویت ماهیچه ها کمک نمی کند، بلکه مغز کودک را نیز ورزیده می کند. وقتی بچه ها ورزش می کنند مغزشان شروع به ترشح ترکیبات شیمیایی می کند که با آنها انتقال دهنده عصبی گفته می شود. از جمله این انتقال دهنده ها می توان به دوپامین اشاره کرد که نقش مهمی در افزایش تمرکز کودکان بیش فعال دارد.
داروهایی که برای درمان بیش فعالی کودکان تجویز می شود هم دقیقا همین تاثیر را داشته و باعث افزایش انتقال دهنده های عصبی می گردند. پس طبیعی است که با ورزش کردن می شود علائم بیش فعالی را در کودکان کاهش داد یا مهار کرد. خبر خوب دیگر هم اینکه با ورزش کردن می شود عملکرد و تاثیر دارو را بر کودک بیش فعال تقویت کرد.

محققان معتقدند که ورزش و فعالیت بدنی به چند شیوه مختلف بر مغز کودک بیش فعال اثر می گذارند:
۱. به نظر می رسد جریان خونی که به بخش های دخیل در فکر کردن، برنامه ریزی، کنترل هیجانات و رفتار مغز کودک بیش فعال می رسد، به اندازه کافی نیست، در حالیکه ورزش کردن می تواند جریان خون به این بخش های مغز را بهبود دهد.
۲. ورزش کردن عروق خونی مغز را تقویت می کند و در نتیجه باعث بهبود قدرت فکر کردن در کودکان بیش فعال می شود.
۳. ورزش کردن فعالیت بخش هایی از مغز را که مسئول فکر و تمرکز هستند، بهبود می بخشد.

مقدار ورزش برای کودکان بیش فعال

درمان بیش فعالی کودک با بازی های فیزیکی!۶۰ دقیقه ورزش متوسط تا شدید در تمام روزهای هفته. جالب است بدانید که حتی خارج شدن از خانه و گذراندن چند دقیقه وقت در فضای باز هم می تواند کودک بیش فعال را آرام کند. بر اساس مطالعه ای که به تازگی انجام شده، پیاده روی آرام کودکان بیش فعال حتی به مدت بیست دقیقه باعث می شود که بتوانند بهتر و بیشتر تمرکز کنند.

درمان این اختلال چیست؟

مهم ترین نکته در درمان اختلال بیش فعالی تشخیص به موقع آن است. متخصص برای درمان رفتارهای فرد و افکار تشدیدگر رفتارهای بیمارش را مدنظر قرار می دهد و به مراجع خود می آموزد برای مواجهه با شرایط خود چطور واکنش های خود را مهار کند و جسم و ذهنش را در یک راستا قرار دهد. به غیر از رفتار درمانی و روان درمانی بنا به نظر متخصص ممکن است از داروهایی هم استفاده شود. این دارو ها عوارضی مانند کاهش اشتها، بی خوابی و اضطراب به همراه دارند.

دیدگاهی بنویسید

مطالب مشابه

"" به علاقه مندی ها اضافه شد